Wstęp do Experience Design: cztery rodzaje doświadczeń

projektowanie doświadczeń

Mówi się, że żyjemy w gospodarce opartej na doświadczeniach. Co to znaczy? Najważniejsze dla odbiorców nie są już tylko konkretne produkty czy usługi, ale towarzyszące im doznania i wspomnienia. Wpływa to także na oczekiwania wobec instytucji kultury. Jak jednak zaprojektować wydarzenie, które wywoła silne pozytywne emocje i na długo zapadnie uczestnikom w pamięć? Na czym polega projektowanie doświadczeń?

„Ludzie zapomną, co mówiłeś. Ludzie zapomną, co zrobiłeś. Ale nigdy nie zapomną, jak się dzięki tobie czuli.” Maya Angelou

Warto podejść do tego w sposób świadomy i zaplanowany, zamiast po prostu liczyć na satysfakcję i dobre wspomnienia odbiorców. Przydatna w tym celu będzie klasyfikacja opracowana przez Josepha Pine’a i Jamesa Gilmore’a. Wyróżniają oni dwa wymiary doświadczenia. Pierwszy dotyczy poziomu uczestnictwa w wydarzeniu i wpływu na nie: od uczestnictwa biernego do aktywnego. Drugi dotyczy zaś relacji z fizycznym otoczeniem: od absorpcji, czyli bacznej obserwacji, do immersji, czyli zanurzenia się w doświadczeniu wszystkimi zmysłami.

projektowanie doświadczeń - wymiary

Jak widać na schemacie, można dzięki temu wyróżnić cztery rodzaje doświadczeń. Prześledźmy je na przykładzie różnych inicjatyw popularyzujących historię:

1. ROZRYWKA – uczestnicy nie mają wpływu na wydarzenie i nie są w nim zanurzeni fizycznie, np. oglądają program historyczny w telewizji lub słuchają audiobooka,
2. EDUKACJA – odbiorcy mają wpływ na wydarzenie, ale nie są w nie zaangażowani w pełni w sensie fizycznym, np. uczestniczą w wykładzie historycznym,
3. DOŚWIADCZENIE ESTETYCZNE – uczestnicy nie mają wpływu na wydarzenie, ale są w nim zanurzeni w sensie fizycznym, np. zwiedzają wystawę w muzeum,
4. UCIECZKA, CZYLI DOŚWIADCZENIE O CHARAKTERZE ESKAPISTYCZNYM – uczestnicy mają wpływ na wydarzenie i są w pełni zaangażowani w sensie fizycznym, np. biorą udział w rekonstrukcji historycznej.

Najpełniejsze doświadczenia zawierają aktywności ze wszystkich czterech wymiarów.

Można użyć w/w klasyfikacji do przeanalizowania dotychczasowej oferty instytucji:

  • Gdzie na wykresie sytuują się Wasze obecne działania?
  • Które z nich można pogłębić?
  • W jaki sposób moglibyście to zrobić?

Ważne elementy doświadczenia

Pine i Gilmore wyróżniają także elementy, o których należy pamiętać projektując niezapomniane doświadczenie. Są to:

  • wybór konkretnego i interesującego motywu przewodniego,
  • obecność pozytywnych bodźców spójnych z tematem przewodnim,
  • nieobecność negatywnych bodźców,
  • możliwość otrzymania lub zakupienia pamiątek, które ułatwią utrwalenie wspomnień,
  • zaangażowanie wszystkich zmysłów uczestników,
  • adekwatna cena.

Również ta lista będzie przydatna do przeanalizowania organizowanych przez Was wydarzeń i określenia elementów wymagających poprawy. Wprowadzenie tych zaleceń w życie nie daje gwarancji wywołania określonych odczuć u odbiorców: zależą one przecież od wielu dodatkowych czynników, na które nie macie wpływu. Projektowanie doświadczeń nie jest proste. Ważne jednak, abyście planowali wydarzenia mając określoną wizję tego, jakie wrażenia i emocje chcecie wywołać u uczestników. W tym celu warto zaprosić ich do współtworzenia oferty, zamiast projektować ją za biurkiem.

Źródło:
J.B. Pine, J.H. Gilmore, Welcome to the Experience Economy, „Harvard Business Review” 1998, No. 4.

 

Spodobał Ci się ten tekst? Polub mnie na FB, żeby nie przegapić kolejnych!

 

Podziel się: